---
title: "Avarız vergisi nedir? Osmanlı'da kimlerden alınırdı ve amacı neydi?"
date: "2025-01-22 20:12:05"
author: "Ferhan Petek"
tags: "Konu Anlatımları", "konu anlatım"
canonical_url: "/avariz-vergisi-nedir-osmanli-da-avariz-vergisi-kimlerden-alinirdi-ve-amaci-neydi-170100302558"
original_url: "/avariz-vergisi-nedir-osmanli-da-avariz-vergisi-kimlerden-alinirdi-ve-amaci-neydi-170100302558"
---
# Avarız vergisi nedir? Osmanlı'da kimlerden alınırdı ve amacı neydi?
Osmanlı Devleti'nde vergi sistemi hem merkezi devlet hem de yerel yönetimler tarafından yürütülen bir sistem olarak işletilmiştir. Vergiler genel olarak direkt olarak alınan ya da dolaylı olacak şekilde iki farklı sınıflandırma ile incelenebilmektedir. Doğrudan olan vergiler belli bir gelire ya da servete dayalı olarak alınmıştır. Dolaylı olan vergiler ise daha geniş bir halk topluluğundan genel olarak mal ve hizmet tüketimi üzerinden alınacak şekilde bir sistem kurulmuştur.
Köylülerden, tüccarlardan alınan vergiler aşar vergisi ya da ondalık vergi, öşür vergisi, cizye vergisi gibi isimler konularak sınıflandırılmıştır. Bunun dışında haraç vergisi, gümrük vergisi gibi vergiler de farklı gruplardan çeşitli koşullara bağlı olarak alınmıştır.
## Avarız vergisi nedir?
Avarız vergisi, Osmanlı'da daha çok savaş, doğal afetler ya da beklenmedik bir şekilde gerçekleşen durumlar gibi olağanüstü haller durumlarında devletin ekonomik durumunu desteklemek ve karşılamak amacı ile alınan geçici türde bir vergi türü olarak tanımlanmıştır. Kelime olarak avarız Arapça kökenli bir kelimedir ve Türkçe tam karşılığı zarar, kayıp ya da eksikliktir. Bu vergi türü halktan düzenli olarak alınan vergilerden daha farklı olarak acil ihtiyaçlar durumunda alınan bir vergi türüdür.
Avarız vergisi kelime anlamı olarak da halkın beklenmedik bir olay ile karşı karşıya kaldığı durumda devletin geçici olarak topladığı vergilerin ifadesi olarak kullanılmıştır. Belli şartlara bağlı olarak bazı gruplardan alınacak şekilde bir sistem kurulmuştur.
## Osmanlı'da avarız vergisi kimlerden alınırdı ve amacı neydi?
Avarız vergisi Osmanlı Devleti'nde belli bir süreyi kapsayacak şekilde belli kesimlerden alınan bir vergi sistemidir. Bu vergi türü genel olarak devletin yönetimde sıkıntı yaşandığı durumlarda ve dönemlerde halkın zor durumda kaldığı süreçlerde devreye sokulmuş bir sistem olmuştur. Bu vergini almak gerektiğinde devlet avarız vergisini şu kişilerden almıştır:
* Tüccarlar ve esnaflar
* Ziraat ile uğraşan ve reaya adı verilen topluluklar
* Ayanlar 
* Yerel yönetimler
* Tüm halk
Avarız vergisi belli amaçlar doğrultusunda belli zamanlarda alınan bir vergiydi. Bu vergi türünün temel birkaç amacı şu şekilde listelenebilir:
* Savaş ve askeri harcamalar için: Osmanlı'da birçok kez askeri harekâtlara girişilmiş ve bu duruma yönelik yüksek oranlarda paralar harcanmıştır. Avarız vergisi askeri harcamaların karşılanması amacı ile alınan bir vergi olarak devreye sokulmuştur. 
* Doğal afetler ile birlikte gelen ekonomik krizler yaşandığında: Zaman zaman büyük afetlerin de yaşandığı Osmanlı Devleti'nde deprem, kuraklık, sel gibi felaketler yaşandığı zaman halk ekonomik olarak zor durumda kalmıştır. Bu durumların telafi edilebilmesi için avarız vergisi alınmıştır. 
* Lüks tüketime yönelik uygulamalar için: Osmanlı'da belli başlı harcamaların yanı sıra lüks olarak adlandırılan tüketim uygulamalarının da avarız vergisi ile finanse edildiği dönemler olmuştur. Osmanlının savaş bütçesinin bu lüks tüketime yönlendirilmesi de tepkiler almıştır. 
* Ekonomik sorunlar ve finansal ihtiyaçlar oluştuğunda: Osmanlı Devleti'nin zengin kaynakları bazı zamanlarda iç ya da dış etkenlerden kaynaklı olarak daralmıştır. Bu durum da devletin mali yapısı üzerinde baskılar oluşturmuştur. Avarız vergisi alınarak devletin bu tür dönemlerde nakit para ihtiyaçlarını karşılamak amaçlanmıştır.
