---
title: "Bilim kurgu nedir, nasıl yazılır?"
date: "2023-03-24 16:39:24"
author: "Burcu Tufan"
tags: "Nasıl Yazılır"
canonical_url: "/bilim-kurgu-nedir-bilim-kurgu-nasil-yazilir-yazarken-nelere-dikkat-edilmelidir-170100290621"
original_url: "/bilim-kurgu-nedir-bilim-kurgu-nasil-yazilir-yazarken-nelere-dikkat-edilmelidir-170100290621"
---
# Bilim kurgu nedir, nasıl yazılır?
TDK kapsamında sözcük anlamı bakımından çağdaş bilim verileriyle düş gücünden oluşan eserler şeklinde tanımlanan bilim kurgu, yakın veya uzak gelecekle ilgili kurguları içerir. Bu türdeki eserler oluşturulurken mevcut dönemdeki bilimsel ve teknolojik unsurların dışına çıkılır. Ayrıca bilim kurgu eserlerinde genel olarak doğa yasaları göz önünde bulundurulurken, bu gerçekler ile çelişkili olan yaratıcı ürünler oluşturulur. Geçmişten günümüze True History, Star Wars ve The Lats Man gibi pek çok ünlü bilim kurgu eseri kaleme alınmıştır.
## Bilim kurgu ne demek?
Bilim kurgu eserlerin özelliklerinin anlaşılabilmesi için ilk olarak bu türün sözcük anlamına göz atılmasında fayda vardır. Dolayısıyla İngilizcesi "science fiction" olan bu sözcüğün TDK kapsamındaki tanımı belirtilmelidir. TDK kapsamında bilim kurgu çağdaş bilim verileri ile düş gücünden oluşan film ve roman gibi eserler olarak tanımlanır.
## Bilim kurgu nedir?
Uzak ya da yakın geleceğe yönelik öyküler bilim kurgu eserleridir. Yani bilim kurgu günümüzde mevcut olmayan bilim ve teknoloji unsurlarının kullanılması ile oluşturulan sanatsal eserleri temsil eden bir türdür. Bununla beraber bilim kurgu eserlerinin kimi durumlarda geçmişi de kurgulayabildiği unutulmamalıdır. Dolayısıyla bilim kurguda tarihten çok dönemin mevcut bilim ve teknoloji unsurlarının dışına çıkılarak öyküler oluşturulmasına dikkat edilir. Söz edilen bu türde oluşturulan ürünler sanat eseri, kitap, tiyatro eseri, film, bilgisayar oyunu ya da çizgi roman olabilir.
Farklı kitle iletişim araçlarında yer alan ürünlerin oluşturulmasında tercih edilebilen bir tür olan bilim kurgu, güncel gerçeklik ile ilişkili değildir. Yani kurgusal ögeleri içeren bilim kurgu eserleri, yaratıcılık ile doğrudan ilişkilidir. Dolayısıyla bilim kurgu kimi durumlarda korku ve fantastik türlerine ilişkin ögeleri de içerebilir.
## Bilim kurgu roman nedir?
Farklı türden eserler oluşturulurken kullanılabilen bilim kurgu çerçevesi özellikle film, roman ve bilgisayar oyunlarında ön plana çıkar. Bu türde oluşturulan romanlar, belli bir kurgulamaya uygun olarak yazılır. Bilim kurgu romanlarının fantastik eserlerden en önemli farkı ise kurgusal ögelerin bilimsel dayanağının olmasıdır. Yani bilim kurgu romanları söz konusu olduğunda kurgusal ögeler, doğa kanunları dikkate alınarak yapılan ispatlar ya da bilimsel önermeler çerçevesinde oluşturulur. Ancak bu bilim kurgu romanlarında yaratıcılığın sınırları olduğunu göstermez. Bu bağlamda bilim kurgu romanlarında belli başlı ögelerin tam anlamıyla yaratıcı kurgulardan ibaret olduğu söylenebilir.
Bilim kurgu fantastik romanlar bu türü "fikirlerin edebiyatı" hâline getirmiştir. Çünkü bilim kurgu eserlerinde yaratıcı kurgular oluşturulurken bir yandan da bu önermelerin bilimsel dayanakları sorgulanır. Dolayısıyla gerçekliğe aykırı kurgulamaların alternatif olasılıklarla karşılaştırılması söz konusudur. Tüm bu özelliklerine bakıldığında bilim kurgu romanların hem eğlendirici hem de rasyonel bir çerçevede oluşturulduğu söylenebilir.
## Bilim kurgu türleri nelerdir?
Roman, öykü, film, tiyatro oyunu ya da bilgisayar oyunu gibi ürünler oluşturulurken temel alınabilen bilim kurgu türü farklı alt başlıklar altında incelenebilir. Yani bilim kurgunun katı ve yumuşak gibi türlerinin olduğu söylenebilir. Katı bilim kurgular bilimsel gerçeklere sıkı bir şekilde uyarken, yumuşak bilim kurgular ise psikoloji ve sosyoloji gibi insan davranışlarını inceleyen bilim dalları ile ilişkili olarak oluşturulur.
Yumuşak ve katı bilim kurgu gibi farklı bilim kurgu türleri de zaman içerisinde popülerleşmeye başlamıştır. Bunlardan biri yakın geçmişteki distopyayı konu alan cyberpunk olarak belirtilebilir. Ayrıca zamanda yolculuk, alternatif tarih, askeri bilim kurgu ve insanüstü varlıklar gibi bilim kurgu türlerinden de söz edilebilir. Günümüzde bilim kurgunun alt türleri arasında gösterilen diğer kategoriler ise şu şekildedir:
* Uzay operası
* Uzay western
* Dünyanın sonu
* Steampunk
* Feminist bilim kurgu
## Bilim kurgu nasıl yazılır?
Yakın ya da uzak geleceğe dair olan, mevcut dönemde var olmayan bilim ve teknoloji unsurlarını ele alan bilim kurgu eserlerinin nasıl yazıldığı merak edilir. Bu bağlamda "Bilim kurgu öyküsü nasıl yazılır?" sorusunun yanıtlanması gerekir. Söz edilen türde bir eser oluştururken fikir, karakterler, olay örgüsü, üslup ve ortam gibi boyutlar dikkate alınmalıdır. Özellikle fikir ile ortam arasındaki sağlam ilişki, bilim kurgu öykülerinin oluşturulması bakımından son derece önemlidir. Bilim kurgu yazarken dikkat edilmesi gerekenler yani bu türdeki eserler kurgulanırken göz önünde bulundurulması gereken unsurlar ise şu şekildedir:
* Alternatif zaman dilimleri ya da geleceğe yönelik olay örgüsü kurgulanabilir. 
* Bilinen tarih ve arkeolojik kayıtlar ile çelişkili olarak oluşturulan zaman kurgulamaları da bilim kurgu eserlerinde kullanılabilir.
* Uzaylıları farklı evrenleri ya da gezegenleri ve dış uzayı içeren kurgulamalar oluşturulabilir.
* Bilim kurgu öykülerinde bu türün özelliklerine uyum sağlanması için bilinen doğa yasaları ile çelişen aykırı bilimsel kurallar ve teknolojiler tasarlanabilir.
* Psiyonik ya da zamanda yolculuk gibi teknolojiler ile nanoteknoloji gibi unsurlar bilim kurgu eserlerinde yer alabilir.
* Bu türde oluşturulan eserlerde ışık hızı, robotlar, distopyalar ya da bilimsel kuralların keşfine yönelik senaryolar kullanılabilir.
## İlk bilim kurgu romanı nedir?
Nasıl bir tür olduğu sıklıkla araştırılan bilim kurgunun tarihçesi de yaygın olarak merak edilir. Bu bağlamda bilim kurgunun köklü geçmişine göz atılmasında fayda vardır. İlk bilim kurgu eserinin 2. yy'da oluşturulan Lucian'a ait True History olduğu söylenir. 1001 Gece Masalları'nın bazı hikâyeleri ve 10. yy'da oluşturulan The Tale of the Bamboo Cutter da bilim kurgu eserlerinin tarihçesine ışık tutar.
13. yy'a bakıldığında Ibn al-Nafis'in eseri olan Theologus Autodidactus ile Cyrano de Bergerac'a ait eserler arasındaki Voyage de la Terre a la Lune'un da bilim kurgu türünde oluşturulduğu görülür. Yine 17. yy'a gelindiğinde de Des etats de la Lune et du Soleil gibi eserlerin bu türü temsil ettiği söylenebilir. Ancak bilim kurgunun tarihçesinin bu eserlerden de önce mitolojiye dayandığı bilinir. Bu bağlamda bilim kurgu türünde oluşturulan eserler aşağıdaki gibi nitelendirilebilir:
* İlk gerçek bilim kurgu eserleri arasında Voltaire'in Micromegas, Kepler'in Somnium ve Jonathan Swift'in Gulliver'in Seyahatleri yer alır.
* Özellikle Somnium adlı eser, pek çok sanatçı tarafından ilk bilim kurgu hikayesi olarak gösterilmiştir.
* 19. yy'ın başlarında Mary Shelley tarafından yazılan The Last Man ve Frankenstein, bilim kurgu türünün roman kapsamında tanımlanmasını sağlayan ilk eserler olarak nitelendirilir.
* Yine 19. yy'da Edgar Allan Poe'un aya yapılan bir seyahat ile ilgili bilim kurgu türündeki bir hikaye yazdığı bilinir.
* Jules Verne ve H. G. Wells gibi değerli yazarlar da bilim kurgu türüne 19. yy'da katkıda bulunan kişiler arasındadır.
* 1884 senesinde Edwin Abbott tarafından yazılan Flatland: A Romance of Many Dimensions da bilim kurgunun çeşitlenmesini sağlamıştır.
* Star Wars gibi ünlü bilim kurgu serileri ile bu tür gerek çizgi roman gerek ise sinema kapsamında popülerliğini artırmıştır.
## İlk Türk bilim kurgu kitabı hangisidir?
Net olarak ilk Türk bilim kurgu kitabından söz edilmesi mümkün değildir. Ancak bilim kurgu türünde yazılan Türkçe eserlerin de mevcut olduğu bilinir. Örneğin Orhan Duru tarafından yazılan öyküler, Türkiye'de oluşturulan ilk bilim kurgu hikayeleri olarak gösterilir. Yine Halil Kocagöz tarafından 1982 senesinde kaleme alınan Uzaya Kaçış adlı eser, ilk Türk bilim kurgu romanı olarak nitelendirilebilir. Bilim kurgu roman örnekleri Türk eserler kapsamında aşağıdaki gibi sıralanabilir:
* İhsan Oktay Anar - Puslu Kıtalar Atlası
* Müfit Özdeş - Son Tiryaki
* Aşkın Güngör - Gohan Kıyametten Sonra
* Dost Körpe - Nötralizör
* Zühtü Bayar - Sahte Uygarlık
* Barış Müstecağlıoğlu - Osmanlı Cadısı
* Galip Tekin - Tuhaf Öyküler
* Sercan Leylek - Piri Reis ve Nostradamus
* Fatih Emre Öztürk - Andromedan
* Özlem Kurdoğlu - Karanlık Uykusu
