---
title: "Girişik birleşik cümle nedir? Dil bilgisinde nasıl tanımlanır?"
date: "2025-02-16 22:05:50"
author: "Firdevs Nacar"
tags: "Konu Anlatımları", "türkçe"
canonical_url: "/girisik-birlesik-cumle-nedir-dil-bilgisinde-nasil-tanimlanir-orneklerle-nasil-aciklanir-170100302942"
original_url: "/girisik-birlesik-cumle-nedir-dil-bilgisinde-nasil-tanimlanir-orneklerle-nasil-aciklanir-170100302942"
---
# Girişik birleşik cümle nedir? Dil bilgisinde nasıl tanımlanır?
Dil bilgisinde girişik birleşik cümleler cümlenin içinde farklı yargıları bir araya getiren yapılar olarak tanımlanır. Genelde bir temel cümle ve ona bağlı yan cümleciklerden oluşur. Örnekler üzerinden incelendiğinde bu cümlelerin nasıl oluşturulduğu ve anlam bütünlüğünü nasıl oluşturduğu daha iyi anlaşılır. Girişik birleşik cümleler özellikle edebi metinlerde ve günlük konuşma dilinde anlatımı güçlendiren önemli bir yapıdır.
## Girişik birleşik cümle nedir?
Girişik birleşik cümle, içinde birden fazla yargı barındıran ve bu yargılardan birinin fiilimsiyle oluşturulduğu cümle türüdür. Fiilimsi, cümlede bir yan cümlecik oluşturarak temel yargıya bağlı olarak kullanılır. Bu tür cümlelerde asıl yüklem dışında en az bir fiilimsi bulunur ve bu fiilimsi cümlede belirli bir anlam ilişkisi kurarak temel yargıyı tamamlar. Girişik birleşik cümlelerde fiilimsiler genellikle zarf-fiil, isim-fiil veya sıfat-fiil ekleriyle oluşturulur. Fiilimsi içeren yan cümle, temel cümlenin yüklemine bağlıdır ve genellikle zaman, neden, amaç, durum veya koşul gibi anlam ilişkileri kurar.
Bu cümle türü anlatımı daha akıcı ve zengin hale getirir. Çünkü fiilimsi kullanımı sayesinde birden fazla yargı, bağlaç kullanmadan tek bir cümlede toplanabilir. Bu da özellikle yazılı ve sözlü anlatımda dilin daha etkili kullanılmasını sağlar. Girişik birleşik cümleler roman, hikâye, makale gibi yazı türlerinde sıkça kullanılarak anlatımın doğal akışını destekler. 
Girişik birleşik cümlelerin en önemli özelliklerinden biri fiilimsi bulunan yan cümlenin genelde temel cümleye sıkı sıkıya bağlı olmasıdır. Bu durum cümlenin anlam bütünlüğünü sağlar ve yargılar arasında kopukluk oluşmasını engeller. Fiilimsinin türüne göre cümle içinde farklı görevler üstlenmesi, girişik birleşik cümlelerin çeşitlenmesine neden olur. Böylece cümlede neden-sonuç, amaç-sonuç, zaman veya durum ilişkisi gibi anlam bağlamları kurulabilir.
Girişik birleşik cümleler fiilimsi kullanımı ile birden fazla yargıyı tek bir cümlede toplayıp anlatımı güçlendiren yapılardır. Bu cümle türü hem dilin anlatım gücünü artırırken metinlerin akıcılığını hem de doğal yapısını korumaya yardımcı olur. Hem günlük konuşmalarda hem de yazılı metinlerde yaygın olarak kullanılır. Etkili bir anlatım için önemli bir araçtır.
## Girişik birleşik cümle dil bilgisinde nasıl tanımlanır?
Dil bilgisinde girişik birleşik cümle, içinde fiilimsi bulunan ve yan cümle ile temel cümleden oluşan birleşik cümle türü olarak tanımlanır. Fiilimsi, yüklem olmadığı halde fiil anlamı taşıyan ve cümlede yan yargı oluşturan sözcüktür. Fiilimsi içeren yan cümlecik, temel cümledeki yükleme bağlı olarak kullanılır ve genellikle zaman, durum, neden, amaç veya koşul gibi anlam ilgileri kurar.
Girişik birleşik cümlede fiilimsiler isim-fiil, sıfat-fiil veya zarf-fiil ekleriyle oluşturulur. İsim-fiiller “-ma, -ış, -mek”, sıfat-fiiller “-an, -en, -dik, -eceği” ve zarf-fiiller “-ken, -ince, -ip” gibi ekler alarak cümle içinde yan yargıyı oluşturur. Örneğin, “Kitap okuyarak zaman geçiriyorum.” cümlesinde “okuyarak” kelimesi zarf-fiil ekini almış ve temel yargıyı destekleyen bir yan cümle oluşturmuştur. Bu tür cümlelerde, yüklem sadece temel yargıyı taşıyan kısımda bulunur. Fiilimsi ise ek bir yargı sağlayarak cümlenin anlamını genişletir.
## Girişik birleşik cümle örneklerle nasıl açıklanır?
Girişik birleşik cümle içinde fiilimsi bulunan ve yan cümlenin temel cümleye bağlı olduğu birleşik cümle türüdür. Bu tür cümleler fiilimsi kullanımı ile birden fazla yargıyı tek bir cümlede ifade etmeyi sağlar. Örneklerle gösterilecek olursa:
* İsim-fiil içeren girişik birleşik cümle: “Kitap okumak insanın ufkunu genişletir.”
Bu cümlede “okumak” kelimesi “-mak” isim-fiil ekini alarak yan cümleyi oluşturmuştur. Temel yargı “insanın ufkunu genişletir” kısmında bulunur. “Kitap okumak” ise özne görevinde kullanılmıştır.
* Sıfat-fiil içeren girişik birleşik cümle: “Bana verdiğin kitap çok ilginçti.”
Burada “verdiğin” kelimesi “-dik” sıfat-fiil ekini alarak yan cümleyi oluşturmuştur. Temel yargı “kitap çok ilginçti” kısmıdır. “Bana verdiğin” ifadesi ise “kitap” ismini niteleyen bir sıfat-fiil yan cümlesidir.
* Zarf-fiil içeren girişik birleşik cümle: “Sınavı kazanabilmek için düzenli çalışmalısın.”
Bu cümlede “kazanabilmek için” ifadesi zarf-fiil ekini alarak bir amaç belirtiyor. Temel yargı “düzenli çalışmalısın” ifadesidir ve yan cümle, bu yargıya bağlıdır.
Girişik birleşik cümlelerde fiilimsi içeren yan cümle genellikle tek başına yüklem içermez ve temel yargıya bağlıdır. Bu yapılar anlatımı daha akıcı hale getirir ve cümlede ek anlam ilişkileri kurar.
