---
title: "1000 yıl yaşayabilen 'hayat ağacı'nın gizemi çözüldü!"
date: "2024-07-02 08:56:08"
author: "Nilgün Akbıyık"
tags: "YAŞAM", "ağaç", "Philips Yaşam Kategorisi"
canonical_url: "/uzun-zamandir-tartisiliyordu-1000-yil-yasayabilen-hayat-agaci-nin-gizemi-cozuldu-1295639-mykadin"
original_url: "/uzun-zamandir-tartisiliyordu-1000-yil-yasayabilen-hayat-agaci-nin-gizemi-cozuldu-1295639-mykadin"
---
# 1000 yıl yaşayabilen 'hayat ağacı'nın gizemi çözüldü!
Gövdesi şişkin ve tepesi kısa olan dev ağaçlar, kesinlikle ayırt edilebilir. Baobablar 1.000 yıldan uzun yaşayabilir ve Madagaskar'daki, kıta Afrika'sının bir bölümündeki ve kuzeybatı Avustralya'daki kuru orman ortamlarının temel türü olarak işlev görebilir. "Ormanın Anası" ve "Hayat ağacı" olarak bilinen ağacın neredeyse her parçası insanlar ve hayvanlar tarafından kullanılabilir, bu da yaşadıkları her ekosistem için muazzam bir değere sahip oldukları anlamına gelir.
## KÖKENİ ORTAYA ÇIKTI
Ünleri, nereden geldiklerine dair gizemle daha da parlatıldı. Şimdiye kadar bilim, birden fazla çelişkili hipotezle yetinmek zorundaydı. Baskın teori, anakara Afrika'dan geldikleriydi. Geçtiğimiz ay Nature dergisinde yayınlanan bir çalışmaya göre durum böyle değil. Uluslararası akademisyenlerden oluşan bir ekip, sekiz baobab türünün her birinin genomlarını başarıyla diziledi, birbirleriyle ilişkilerini inceledi ve Madagaskar'da ortaya çıktıkları sonucuna vardı.
Çalışmaya göre, altı baobab türüne ev sahipliği yapan adada ağaçların hızla azalması bekleniyor. Önemli müdahaleler yapılmadığı takdirde bunlardan birinin 2080 yılına kadar neslinin tükenmesi bekleniyor.
![iStock-1156130281](https://imgrosetta.mynet.com.tr/file/18913642/640xauto.jpg)
## GENETİK VERİ SINIRLIYDI
Çalışmanın yazarlarından biri olan Çin'in Hubei kentindeki Wuhan Botanik Bahçesi'nde araştırmacı olan Dr. Wan Jun-Nan, antik baobab veya atalarının fosilleri keşfedilmediği için ağacın kökenini belirlemekte zorlanıyorlardı diye açıkladı. Önceki çalışmalarda baobablardan elde edilen genetik veri sınırlıydı, diye devam etti. Ancak her türün ilk tam genom dizisiyle, evrimsel tarih hakkında iyi bir hikaye anlatabiliriz diye savundu.
Bu hikaye, cinsin (bilimsel adı Adansonia) çeşitlenmeye başlamasından yaklaşık 21 milyon yıl önce Madagaskar'da baobabların yükselişiyle başlar ve iki tür yaklaşık 12 milyon yıl önce Afrika ve Avustralya'ya doğru yol aldı. Bu, "süper kıta" Gondwana'nın ayrılmasından çok sonra gerçekleşti, bu nedenle araştırmacılara göre baobabın, ani sellerin neden olduğu yüzen döküntüler üzerinde okyanus boyunca taşınan tohumlar aracılığıyla yayılmış olması muhtemel.
![iStock-468053398](https://imgrosetta.mynet.com.tr/file/18913618/640xauto.jpg)
## İLK KEZ TÜRLER ARASI GEN AKIŞI İZLENDİ
Çin'deki Wuhan Botanik Bahçeleri, İngiltere'deki Kraliyet Botanik Bahçeleri, Madagaskar'daki Antananarivo Üniversitesi ve Londra'daki Queen Mary Üniversitesi arasındaki bir iş birliği olan çalışma ile ilk kez sekiz baobab türünün türler arası gen akışını da izleyebildi. 
Dr. Wan, "Bu veri bize iki tür arasındaki genetik çeşitliliğin sınırlı olduğunu ve türlerden birinin daha yaygın bir türle çapraz ürediğini gösterdi. Bu da baobab türleri arasında bugün yaşanan rekabete ışık tutuyor" dedi ve ekledi:
"Madagaskar halkının gelecekte baobablara bir bütün olarak değil, farklı türler olarak bakmasını umuyoruz" diye ekledi.
![iStock-453912461](https://imgrosetta.mynet.com.tr/file/18913619/640xauto.jpg)
Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği'nin (IUCN) Kırmızı Listesi'nde yalnızca bir baobab türü yer almıyor. O da Anakara Afrika'da yaşayan A. digitata. Madagaskar'daki üç tür yok olma tehlikesiyle karşı karşıya ve çalışma IUCN'nin bunlardan birini, A. suarezensis'i "tehlike altında"dan "kritik derecede tehlike altında"ya yeniden sınıflandırmasını önerdi. İklim modellemesi, türün daha fazla müdahale edilmediği takdirde 50 yıl içinde yok olabileceğini gösterdi.
## "YAPBOZUN SADECE BİR PARÇASI"
Madagaskar'da çalışan tropikal ekolojist Dr. Seheno Andriantsaralaza'ya göre bu tahmin "makul" ve "acil eylem ihtiyacını vurguluyor."
Araştırmaya dahil olmayan Dr. Andriantsaralaza, belirli Malgaş baobablarının IUCN statüsünün güncellenmesi çağrısını destekledi. Çalışmayı "Çok anlamlı" olarak tanımlasa da, "değerli" genetik veriler sağladığını, bunun "bu ikonik dev ağaçların evrimsel geçmişini ve yayılma mekanizmalarını anlamada bulmacanın sadece bir parçasını" temsil ettiği konusunda uyardı.
Çalışmanın modellemesi, baobab türlerinin adadaki menzilinin binlerce yıldır azaldığını, insan kaynaklı iklim değişikliği ve devam eden ormansızlaşmanın son yıllarda baobab popülasyonlarının küçülmesini ve parçalanmasını daha da kötüleştirdiğini ortaya koydu.
![iStock-1297807578](https://imgrosetta.mynet.com.tr/file/18913638/640xauto.jpg)
Dr. Andriantsaralaza, "Zorluklar olmakla birlikte, yerel örgütlerin ve yerel araştırmacıların girişimleriyle elde edilen başarı hikayeleri olduğunu da unutmamak gerek" dedi.
Adanın kuzeyinde A. perrieri  ve  A. suarezensis'i korumaya odaklanan projeleri koordine eden koruma grubu Madagasikara Voakajy'den bahsetti. Ayrıca , içinde yer aldığı USAID destekli bir program olan PEER, yerel halkın ekosistemin sürdürülebilir yönetimine katkıda bulunmasını sağlamayı amaçlıyor.
"Madagaskar'ın baobab ormanları, ailelerini beslemek için doğal kaynaklara güvenen yerel topluluklara aittir," diye ekledi. "Onlar sorunun değil, çözümün bir parçası olmalı."
## GİZEM TAMAMEN ÇÖZÜLDÜ MÜ?
Dr. Wan, araştırmanın ve medya ilgisinin adadaki baobabların daha fazla korunması için çabalara ivme kazandıracağını umduğunu söyledi.
Dr. Wan, genetik verilerin sonuçlarını onaylamak için fosil kanıt bulma olasılığının düşük olduğunu kabul etti. Yani belki de bu görkemli ağaçlar gizemlerinin bir kısmını koruyor olabilir.
(CNN International)
